KsiegaiStarosta może zażądać odpisów uchwał walnego zebrania stowarzyszenia, a minister lub starosta może wystąpić do sądu o uchylenie uchwały zarządu fundacji. Uchwały w NGO to nie formalność — to dowód, że organizacja działa zgodnie ze statutem.
Stowarzyszenie: trzy obowiązkowe władze
Najwyższą władzą stowarzyszenia jest walne zebranie członków. W sprawach, w których statut nie wskazuje innej władzy, uchwały podejmuje walne zebranie (art. 11 ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach). Przy dużej liczbie członków statut może przewidzieć zebranie delegatów (art. 11 ust. 2).
Stowarzyszenie musi mieć zarząd i organ kontroli wewnętrznej — najczęściej komisję rewizyjną (art. 11 ust. 3).
Ustawa zostawia szczegóły statutowi. To statut określa władze, tryb ich wyboru i kompetencje, sposób reprezentacji i zaciągania zobowiązań, warunki ważności uchwał oraz zasady zmiany statutu (art. 10 ust. 1 pkt 5, 6 i 8).
Umowa stowarzyszenia z członkiem zarządu
W umowach i sporach z członkiem zarządu stowarzyszenie reprezentuje członek organu kontroli wewnętrznej wskazany w uchwale tego organu albo pełnomocnik powołany uchwałą walnego zebrania (art. 11 ust. 4). To odpowiednik zasady znanej ze spółek — art. 210 KSH.
Zmiana statutu
Zarząd musi niezwłocznie zawiadomić sąd rejestrowy o zmianie statutu (art. 21 ust. 1).
Fundacja: zarząd i to, co ustali statut
Fundacja nie ma członków, więc nie ma walnego zebrania. Ustawa wymaga tylko zarządu, który kieruje działalnością fundacji i reprezentuje ją na zewnątrz (art. 10 ustawy o fundacjach). Skład, organizację, sposób powoływania oraz uprawnienia zarządu określa statut ustalony przez fundatora (art. 5 ust. 1).
Statut może przewidzieć obok zarządu inne organy (art. 5 ust. 1) — zwykle radę fundacji, która nadzoruje zarząd, zatwierdza sprawozdania albo zmienia statut. Fundator ma tylko te uprawnienia, które daje mu statut.
- Zmiana statutu wymaga wpisu do KRS (art. 11 ust. 2 ustawy o fundacjach).
- Działalność gospodarcza nieprzewidziana w statucie wymaga uprzedniej zmiany statutu (art. 11 ust. 1).
- Umowy z członkiem zarządu — ustawa o fundacjach nie reguluje tego wprost. Warto, by statut wskazywał, kto reprezentuje fundację w takiej umowie (np. rada fundacji).
Głosowanie zdalne — od 27 marca 2026 r. bez ograniczenia do epidemii
Władze stowarzyszenia mogą głosować poza posiedzeniem przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, jeżeli ich członkowie wyrazili na to zgodę w formie dokumentowej. Udział zdalny w posiedzeniu trzeba wskazać w zawiadomieniu, z opisem sposobu uczestnictwa i głosowania (art. 10 ust. 1a–1c Prawa o stowarzyszeniach). Statut może te zasady ograniczyć albo wyłączyć (art. 10 ust. 1d).
Do fundacji stosuje się te przepisy odpowiednio (art. 5 ust. 1a ustawy o fundacjach).
Do marca 2026 r. przepisy te działały tylko w stanie epidemii lub zagrożenia epidemicznego. Ustawa z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 316) uchyliła to ograniczenie — od 27 marca 2026 r. głosowanie zdalne jest możliwe na stałe, o ile statut go nie wyklucza.
Nadzór nad uchwałami
| Stowarzyszenie | Fundacja | |
|---|---|---|
| Kto nadzoruje | Starosta (albo wojewoda — dla stowarzyszeń JST) (art. 8 ust. 5) | Właściwy minister i starosta (art. 12 ust. 1) |
| Czego może żądać | Odpisów uchwał walnego zebrania i wyjaśnień (art. 25 ust. 2) | Usunięcia uchybień albo zmiany zarządu w wyznaczonym terminie (art. 14 ust. 1) |
| Sankcja | Grzywna do 5000 zł za niezastosowanie się (art. 26) | Wniosek do sądu o zawieszenie zarządu i zarządcę przymusowego (art. 14 ust. 2) |
| Uchylenie uchwały | Sąd może uchylić uchwałę niezgodną z prawem lub statutem (art. 29 ust. 1 pkt 2) | Sąd może uchylić uchwałę zarządu w rażącej sprzeczności z celem, statutem lub prawem (art. 13) |
Jak to uporządkować w praktyce
- Przeczytaj statut pod kątem: kompetencji organów, zwoływania posiedzeń, kworum i większości, zatwierdzania sprawozdania finansowego, reprezentacji i zmiany statutu.
- Numeruj uchwały z oznaczeniem organu (np. „Uchwała nr 3/2026 Zarządu”).
- Przechowuj uchwały razem z protokołami i listami obecności — organ nadzoru może zażądać odpisów.
- Roczne sprawozdanie finansowe zatwierdza organ wskazany w statucie — to też uchwała.
Co dalej w KsięgaI
Jeżeli chcesz od razu przełożyć ten temat na pracę w systemie, zacznij od jednego z poniższych kroków.